3 điều giúp bạn đỡ “đi sai hướng” trong những năm đầu làm Marketing

Hồi mới chập chững vào nghề, mình đã từng nghĩ Marketing là ngành mà ai giỏi cũng sẽ phát triển được. Chỉ cần chăm chỉ, học nhiều kỹ năng, chịu khó làm là kiểu gì cũng “lên tay”.

Sau này khi làm nghề đủ lâu và trở thành mentor cho nhiều sinh viên và người mới đi làm. Mình nhận ra nhiều người không phát triển được không phải vì kém. Mà vì họ đang đi sai hướng ngay từ đầu. Và đây là 3 điều mình ước gì có ai nói sớm hơn hồi mới vào nghề.

1. Marketing không có con đường “chuẩn” chỉ có con đường phù hợp

Mình từng có hai bạn học viên khá giống nhau, đều chăm chỉ, chịu khó và tiếp thu rất nhanh.

Một bạn vào team Content thì làm rất tốt. Bạn nghĩ idea nhanh, viết bài có năng lượng, brainstorm liên tục không cạn pin. Deadline càng gấp càng hăng.

Bạn còn lại cũng cố theo Content vì nghĩ “Marketing thì phải làm Content trước”. Nhưng càng làm càng mệt. Mỗi lần brainstorm là ngồi im, tới deadline thì stress, viết bài xong sửa tới sửa lui vẫn thấy bí.

Mình quan sát một thời gian và thử chuyển bạn ấy sang Performance. Khoảng 2-3 tháng sau, bạn trở thành người tối ưu ads ổn nhất team. Ngồi nhìn dashboard cả buổi không chán, soi số liệu rất kỹ, còn thích tự ngồi phân tích vì sao campaign này hiệu quả hơn campaign kia.

Rất nhiều người mới đi làm đang gặp chuyện tương tự, nhưng không nhận ra. Các bạn thấy Content nổi thì nghĩ mình phải làm Content. Thấy Performance kiếm tiền tốt thì lao đi học ads. Thấy TikTok nói Strategy “xịn” thì cũng muốn theo Strategy. Nhưng lại chưa bao giờ dừng lại để hỏi: “Mình thật sự hợp kiểu công việc nào?”

2. Giỏi kỹ năng chưa đủ, cần phải biết mình đang đứng ở đâu trong ngành

Có nhiều bạn vào nghề được 2-3 năm nhưng càng đi làm lại càng mất tự tin vì cảm giác bản thân “không nổi bật”. Vì làm hoài mà vẫn không thấy mình tiến lên rõ rệt. Nhìn kỹ hơn mới thấy, vấn đề không hẳn nằm ở kỹ năng. Mà là các bạn đang đứng sai vị trí hoặc ở sai môi trường.

Có bạn viết content rất ổn, câu chữ mượt, insight cũng có. Nhưng vào agency phải chạy deadline liên tục thì ngày nào cũng trong trạng thái cạn năng lượng. Trong khi chuyển sang in-house, có nhiều thời gian đào sâu khách hàng hơn thì làm tốt hẳn lên.

Ngược lại, có bạn cực kỳ hợp môi trường nhanh và áp lực cao. Càng nhiều task càng tỉnh táo. Nhưng lúc vào một team quá ổn định, quy trình chậm và ít thay đổi thì bắt đầu chán, làm việc mất lửa rất nhanh.

Mình cũng từng gặp một bạn rất mạnh về phân tích. Bạn thích đọc số liệu, thích tìm logic phía sau hành vi khách hàng. Nhưng vì nghĩ “Marketing phải sáng tạo” nên cứ cố ép mình theo hướng Social. Càng làm càng thấy bản thân “không có tố chất”. Sau này chuyển sang CRM thì lại phát triển rất nhanh.

Điều khó ở giai đoạn mới đi làm là nhiều người chưa có “bản đồ nghề nghiệp” đủ rõ. Các bạn nhìn Marketing như một công việc chung chung, trong khi thực tế bên trong nó có rất nhiều kiểu công việc và rất nhiều kiểu môi trường khác nhau.

Nên đôi khi, việc học thêm kỹ năng chưa chắc giải quyết được vấn đề. Vì nếu đang đứng sai chỗ, càng cố chỉ càng nhanh kiệt sức thôi. Kỹ năng vẫn quan trọng, nhưng trước đó bạn cần hiểu mình mạnh kiểu nào, hợp môi trường nào và có thể phát triển tốt nhất ở đâu trong ngành này.

3. Viết rõ quan trọng hơn viết hay (ở mọi cấp độ sự nghiệp)

Càng làm nghề lâu, mình càng thấy đây là thứ mọi người thường dễ bỏ qua khi mới đi làm. Mình quan sát thấy, các bạn thường quan tâm việc “viết sao cho hay”. Viết caption phải thật sáng tạo, email phải dùng từ chuyên nghiệp, proposal phải nghe thật “đao to búa lớn”. Có bạn ngồi sửa một tiêu đề cả tiếng chỉ vì thấy nó “chưa đủ hay”. 

Nhưng đi làm một thời gian rồi mới thấy, thứ giúp bạn được đánh giá cao không phải là viết hoa mỹ đến đâu. Mà là người khác có hiểu bạn ngay từ lần đọc đầu tiên hay không.

Một email mà sếp đọc xong biết ngay bạn đang cần gì. 

Một tin nhắn đồng nghiệp đọc xong là làm được luôn, không phải nhắn lại: “Ý em là sao anh/chị chưa hiểu lắm.”

Một bản proposal mà khách hàng nhìn vào là nắm được vấn đề, thay vì phải ngồi đoán xem rốt cuộc bạn đang muốn đề xuất điều gì. Đó mới là thứ tạo ra cảm giác chuyên nghiệp trong công việc.

Mình từng gặp nhiều bạn dùng từ rất hoa mỹ, đọc vào thấy “có vẻ hay”, nhưng đọc xong vẫn không biết trọng tâm nằm ở đâu. Kiểu như câu nào cũng đúng, đoạn nào cũng dài, nhưng càng đọc càng khó hiểu thông điệp chính mà bạn đang muốn nói là điều gì.

Ngược lại, có những bạn viết cực kỳ đơn giản thôi, thậm chí câu chữ không hề bóng bẩy, nhưng rất rõ. Ý chính nằm ngay đầu. Ví dụ đưa ra cụ thể. Đọc xong hiểu ngay vấn đề nằm ở đâu và cần làm gì tiếp theo.

Và khả năng viết rõ không chỉ quan trọng với những bạn chọn làm Content. Nó có thể ảnh hưởng đến gần như mọi vị trí trong công việc.

Người chạy ads cần viết brief rõ để designer không làm sai banner.

Người làm account cần viết recap rõ để khách không hiểu nhầm.

Người mới đi làm cần viết tin nhắn rõ để không bị hỏi đi hỏi lại.

Ngay cả khi đi phỏng vấn, nhiều khi nhà tuyển dụng cũng đánh giá khả năng tư duy của bạn qua cách bạn trình bày vấn đề.

Mình thấy rất nhiều bạn thật ra có ý tốt, có suy nghĩ, có năng lực. Nhưng vì diễn đạt chưa rõ nên người khác không nhìn thấy được phần đó. Và cái khó chịu nhất là bản thân mình biết mình hiểu vấn đề, nhưng người khác thì không cảm nhận được điều đó.

Nên càng làm nghề lâu, mình càng thấy “viết rõ” thật ra không phải chuyện câu chữ. Nó là khả năng sắp xếp suy nghĩ.

Bạn có biết điều gì là quan trọng nhất không?

Bạn có phân biệt được đâu là ý chính, đâu là ý phụ không?

Bạn có trình bày theo thứ tự để người khác theo kịp mình không?

Khi làm được những chuyện đó, câu chữ tự nhiên sẽ rõ hơn rất nhiều.

Mình chia sẻ những điều này không phải kiểu “anh/chị đi trước nên biết hết rồi”. Ngược lại, càng làm lâu mình càng thấy có nhiều thứ đáng lẽ sinh viên và người mới đi làm nên được nghe sớm hơn một chút. Để đỡ mất vài năm loay hoay, đỡ tự nghi ngờ bản thân chỉ vì chưa hiểu cách mình đang làm việc.

Còn bạn, nếu được quay lại năm đầu đi làm, bạn nghĩ mình muốn biết điều gì sớm hơn nhất?