Vì sao nhiều người mới làm Marketing thường không hiểu yêu cầu của sếp?

Có một tình huống rất quen thuộc trong các team marketing.

Sếp nói trong cuộc họp:

“Em làm cho anh một kế hoạch content cho chiến dịch này nhé.”

Người mới gật đầu, mở laptop, bắt đầu viết:

• 10 ý tưởng bài viết

• 5 video TikTok

• 3 bài blog

Sau hai ngày gửi lại.

Sếp đọc xong và nói:

“Anh không cần cái này.Em chưa hiểu vấn đề anh đang muốn giải quyết.”

Kết quả là cả hai bên đều khó chịu.

• Người mới cảm thấy: “Sếp nói không rõ ràng.”

• Sếp cảm thấy: “Nhân viên không hiểu yêu cầu.”

Nếu bạn đã từng làm marketing vài năm, có lẽ bạn đã thấy tình huống này xảy ra… rất nhiều lần.

Vậy câu hỏi thật sự là: Vì sao khoảng cách hiểu này lại xảy ra thường xuyên giữa người mới và người có kinh nghiệm?

Sau hơn 20 năm làm marketing, quản lý nhiều team và mentor cho khá nhiều bạn trẻ, tôi nhận ra rằng vấn đề này không nằm ở việc ai thông minh hơn. Nó nằm ở cách hai bên nhìn công việc marketing hoàn toàn khác nhau. Trước khi tìm hiểu cách để sếp và nhân viên có cùng ngôn ngữ, làm việc hiệu quả hơn, thì trước tiên phải hiểu lý do tại sao có sự khác biệt đến như thế. Có tìm hiểu được nguyên nhân, thì chúng ta mới có cách tiếp cận đúng.

A. Tại sao người mới thường không hiểu yêu cầu của sếp?

1. Marketing là một công việc nhiều tầng, nhưng người mới chỉ nhìn thấy tầng cuối

Một trong những điều đầu tiên mà người mới trong ngành thường chưa nhận ra là:

Marketing không phải là một công việc một tầng. Nó là một hệ thống nhiều tầng suy nghĩ. Thông thường, một hoạt động marketing sẽ đi qua ít nhất bốn tầng:

Tầng 1: Business problem

Doanh nghiệp đang gặp vấn đề gì?

Tầng 2: Marketing strategy

Marketing cần làm gì để giải quyết vấn đề đó?

Tầng 3: Campaign idea

Chiến dịch nên được triển khai theo hướng nào?

Tầng 4: Execution

Cụ thể cần làm những nội dung gì?

Ví dụ:

Một công ty giáo dục muốn bán thêm khóa học. Họ có những vấn đề thực tế:

Tầng 1: Business problem

• lượng lead đang giảm

• khách hàng chưa hiểu giá trị khóa học

• thương hiệu chưa đủ uy tín

Từ đó marketing cần nghĩ ra chiến lược để giải quyết các vấn đề này.

Tầng 2: Marketing strategy

• tăng nhận diện

• xây dựng niềm tin

• giải thích giá trị sản phẩm

Sau đó mới đến ý tưởng cho chiến lược trên.

Tầng 3: Campaign idea

• series nội dung chia sẻ kinh nghiệm nghề nghiệp

• webinar

• case study học viên

Và họ cần các hoạt động cụ thể để hiện thực hoá ý tưởng trên.

Tầng 4: Execution

• viết bài

• quay video

• chạy quảng cáo.

Vấn đề là:

Sếp lại thường hay suy nghĩ ở tầng 1 (problem) hoặc tầng 2 (strategy).

Trong khi người mới thường chỉ nhìn thấy tầng 3 (campaign) hoặc tầng 4 (execution).

Khi sếp nói:

“Làm cho anh một kế hoạch content.”

Nhưng trong đầu sếp thực ra đang nghĩ:

“Chúng ta cần giải quyết vấn đề thiếu lead cho sản phẩm.”

Khoảng cách này khiến hai bên không nói cùng một ngôn ngữ.

2. Người mới thường hiểu “task”, nhưng chưa hiểu “problem”

Một trong những kỹ năng quan trọng nhất của người làm marketing là:

hiểu vấn đề trước khi bắt đầu làm việc.

Nhưng người mới thường làm theo một phản xạ rất phổ biến:

• nhận task

• bắt tay làm ngay

Ví dụ:

Sếp nói:

“Viết cho anh một bài blog về chủ đề này.”

Người mới mở Google Docs và bắt đầu viết.

Nhưng một marketer có kinh nghiệm sẽ nghĩ:

• bài blog này nhằm mục tiêu gì?

• ai là người đọc?

• đọc xong họ cần làm gì?

Cùng là một bài blog, nhưng mục tiêu có thể hoàn toàn khác nhau:

• tăng traffic SEO

• giải thích sản phẩm

• tạo lead

• xây dựng thương hiệu cá nhân

Nếu không hiểu problem phía sau task, execution rất dễ đi sai hướng.

Đây là lý do vì sao nhiều người mới làm rất chăm chỉ nhưng vẫn thường bị feedback: “Em chưa hiểu vấn đề.”

3. Người mới thường chưa quen với “ngôn ngữ brief”

Trong môi trường marketing chuyên nghiệp, hầu hết mọi việc đều bắt đầu bằng brief.

Một brief tốt thường trả lời ít nhất những câu hỏi sau:

• Mục tiêu là gì?

• Khách hàng là ai?

• Insight của họ là gì?

• Thông điệp cần truyền tải là gì?

• KPI là gì?

Tuy nhiên trong thực tế công việc, mọi thứ không phải lúc nào cũng diễn ra theo sách giáo khoa.

Rất nhiều sếp sẽ nói yêu cầu trong một cuộc họp ngắn.

Hoặc nói rất nhanh:

“Anh muốn làm một chiến dịch kiểu như thế này…”

Trong đầu sếp đã có đầy đủ brief, nhưng họ không nói hết ra.

Một marketer có kinh nghiệm sẽ tự động tái cấu trúc brief trong đầu. Nhưng người mới thì chưa quen với điều này. Kết quả là họ chỉ nhớ một phần của yêu cầu và bắt đầu làm.

4. Kinh nghiệm khiến cách suy nghĩ của sếp và nhân viên rất khác nhau

Một marketer làm nghề 10–20 năm sẽ có trong đầu rất nhiều thứ:

• các chiến dịch đã từng làm

• các case study đã từng thấy

• các pattern thị trường

• các insight khách hàng

Những kinh nghiệm này tạo ra một thứ gọi là pattern recognition.

Chỉ cần nhìn một vấn đề, họ có thể nhanh chóng nhận ra:

• vấn đề nằm ở đâu

• nên giải quyết theo hướng nào.

Rất nhiều quyết định được đưa ra dựa trên trực giác nghề nghiệp.

Ví dụ:

Một marketer lâu năm nhìn vào một nội dung và ngay lập tức cảm thấy:

“Nội dung này không đúng hướng.”

Nhưng nếu bạn hỏi họ giải thích chi tiết tại sao, đôi khi họ cũng phải mất thời gian để phân tích lại.

Người mới không có những trải nghiệm đó, nên họ thường cảm thấy:

“Tại sao sếp lại yêu cầu vô lý như vậy?”

Thực ra không phải sếp vô lý. Chỉ là họ đang nhìn vấn đề từ một góc nhìn rộng hơn.

5. Một sai lầm phổ biến của newbie marketing

Rất nhiều bạn mới vào ngành học rất nhiều về:

• viết content

• chạy quảng cáo

• SEO

• social media

• TikTok marketing

Những thứ này đều quan trọng. Nhưng chúng chỉ là công cụ.

Trong khi bản chất của marketing là: giải quyết vấn đề kinh doanh.

Một marketer giỏi không phải là người biết dùng nhiều công cụ nhất.

Mà là người hiểu:

• khách hàng đang gặp vấn đề gì

• doanh nghiệp cần đạt mục tiêu gì

• và marketing có thể giúp thế nào.

Khi người mới quá tập trung vào công cụ, họ thường nghĩ:

“Mình sẽ dùng cách nào để làm content hay hơn?”

Trong khi sếp đang nghĩ:

“Chiến dịch này cần tạo ra bao nhiêu lead?”

Hai câu hỏi này thuộc hai tầng hoàn toàn khác nhau của marketing.

6. Một sự thật khác: nhiều sếp cũng brief chưa tốt

Để công bằng, cũng cần nói rằng vấn đề không phải lúc nào cũng nằm ở nhân viên.

Trong rất nhiều trường hợp, brief của sếp cũng chưa rõ ràng.

Một số manager:

• nói yêu cầu rất nhanh

• giả định rằng nhân viên đã hiểu context

• không giải thích mục tiêu phía sau task

Điều này khiến người mới rất dễ:

• hiểu sai

• làm lệch hướng

• mất nhiều thời gian sửa lại.

Một manager giỏi thường sẽ dành thời gian để:

• giải thích vấn đề

• cung cấp context

• làm rõ mục tiêu.

Nhưng không phải ai cũng làm được điều đó.

Vì vậy trong thực tế công việc, người mới cần chủ động làm rõ brief thay vì chỉ chờ được giao task.

B. Làm thế nào để người mới hiểu yêu cầu của sếp tốt hơn?

Tin tốt là kỹ năng này hoàn toàn có thể học được.

Dưới đây là vài thói quen rất hữu ích.

1. Luôn hỏi lại mục tiêu

Trước khi bắt đầu bất kỳ task nào, hãy hỏi một câu rất đơn giản:

“Mục tiêu của việc này là gì?”

Ví dụ:

• tăng traffic?

• tạo lead?

• xây dựng thương hiệu?

Chỉ cần hiểu rõ mục tiêu, bạn đã đi đúng 50% con đường.

2. Tập nhìn vấn đề từ góc độ business

Thay vì chỉ nhìn task, hãy tự hỏi:

• doanh nghiệp đang cần gì?

• khách hàng đang gặp vấn đề gì?

Marketing luôn gắn với business objective.

Nếu bạn hiểu điều này, bạn sẽ bắt đầu suy nghĩ giống một marketer thực thụ.

3. Tự cấu trúc brief trong đầu

Khi nhận yêu cầu, hãy thử tự trả lời các câu hỏi:

• khách hàng là ai?

• insight là gì?

• thông điệp chính là gì?

• KPI là gì?

Ngay cả khi sếp chưa nói rõ, việc suy nghĩ theo cấu trúc này sẽ giúp bạn hiểu yêu cầu tốt hơn.

4. Tóm tắt lại brief

Một cách rất đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả là:

nói lại những gì bạn hiểu.

Ví dụ:

“Để em tóm lại xem em hiểu đúng không. Mục tiêu của chiến dịch này là tăng lead cho khóa học, và nội dung cần giúp người mới hiểu các hướng nghề trong marketing.”

Nếu có gì sai, sếp sẽ chỉnh lại ngay. Cách này giúp tránh rất nhiều sai sót.

Kết luận:

Nhiều người mới thường ngại hỏi vì sợ bị đánh giá là chậm hiểu. Nhưng trong thực tế, việc đặt câu hỏi để làm rõ brief lại là một dấu hiệu của sự chuyên nghiệp. Một người sếp thường đánh giá cao nhân viên biết hỏi đúng vấn đề hơn là người im lặng rồi làm sai hướng.

Nếu một ngày nào đó bạn nhận được một yêu cầu từ sếp mà mình chưa hiểu rõ, điều đầu tiên cần làm không phải là vội vàng bắt tay vào thực hiện. Hãy dừng lại một chút và đặt những câu hỏi cần thiết để làm rõ vấn đề.

Và đôi khi, việc không hiểu yêu cầu của sếp không phải vì bạn kém năng lực. Chỉ đơn giản là bạn chưa được hướng dẫn cách tiếp cận công việc theo đúng tư duy của ngành, chưa có đủ thời gian, trải nghiệm, kinh nghiệm để nhìn ra được những tầng tư duy khác nhau. Khi người mới bắt đầu học cách nhìn nhận marketing từ góc độ chiến lược và vấn đề kinh doanh, việc hiểu yêu cầu của sếp thực ra không khó như mình từng nghĩ. Đó cũng chính là bước đầu tiên để bạn đi từ một người làm marketing trở thành một marketer "đắt giá".

Nếu bạn đang ở giai đoạn đầu của hành trình làm Marketing và mong muốn có một người có thể cùng ngồi lại, giúp bạn nhìn rõ hơn cách những công việc này thực sự vận hành trong thực tế, bạn có thể tham khảo thêm chương trình mentorship 4 tháng “Tự tin làm nghề Marketing”  tại đây nhé!